ЎЗБЕКИСТОН УЙ-МУЗЕЙЛАРИДА РЕКОНСТРУКЦИЯ ЖАРАЁНЛАРИ: ТАРИХИЙ МЕРОСНИ САҚЛАШ ВА МУЗЕЙЛАШТИРИШ МУАММОЛАРИ
Abstract
Мақолада Ўзбекистондаги уй-музейларда амалга оширилаётган реконструкция ва таъмирлаш жараёнлари, уларнинг тарихий-маданий меросни сақлашдаги ўрни ҳамда музейлаштириш амалиётида юзага келаётган муаммолар таҳлил қилинади. Тадқиқотда уй-музей тушунчасининг назарий асослари, халқаро консервация меъёрлари ва миллий қонунчилик негизида реконструкциянинг мақбул чегаралари белгиланади. Тошкент, Бухоро, Қўқон ва бошқа шаҳарлардаги уй-музейлар мисолида аутентикликни сақлаш, меморий муҳит ва интерьерни қайта тиклаш, экспозиция яратиш ҳамда замонавий технологияларни қўллаш масалалари ёритилади. Хулосада уй-музейларни реконструкция қилишнинг илмий асосланган моделини яратиш бўйича таклифлар берилади.
Keywords
уй-музей, реконструкция, реставрация, музейлаштириш, аутентиклик, тарихий интерьер, моддий маданий мерос, мемориал музей, консервация.How to Cite
References
Ўзбекистон Республикасининг «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида»ги Қонуни. 30.08.2001 й., № 269-II. lex.uz
Ўзбекистон Республикасининг «Музейлар тўғрисида»ги Қонуни. 12.09.2008 й., ЎРҚ-176. lex.uz
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 18 октябрдаги 881-сон қарори. norma.uz
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 28 мартдаги 186-сон қарори. norma.uz
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 27 майдаги ПҚ-261-сон «Музейларда хизматлар соҳасини ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори. anhor.uz
ICOMOS. International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites (The Venice Charter). Venice, 1964.
ICOMOS. The Nara Document on Authenticity. Nara, 1994.
The Riga Charter on Authenticity and Historical Reconstruction in Relationship to Cultural Heritage. Riga, 2000.
Australia ICOMOS. The Burra Charter: The Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance. 2013.
Brandi C. Teoria del restauro. Roma: Edizioni di Storia e Letteratura, 1963.
Jokilehto J. A History of Architectural Conservation. Oxford: Butterworth-Heinemann, 1999.
Pavoni R. Towards a Definition and Typology of Historic House Museums // Museum International. 2001. Vol. 53, № 2. P. 16–21.
Young L. Historic House Museums in the United States and the United Kingdom: A History. Lanham: Rowman & Littlefield, 2017.
Юренева Т.Ю. Музееведение. – М.: Академический проект, 2003.
Основы музееведения / Отв. ред. Э.А. Шулепова. – М.: Едиториал УРСС, 2005.
Мастеница Е.Н. Музеефикация историко-культурного наследия России. – СПб., 2005.
Музейшунослик XXI асрда: тадқиқотлар, анъаналар ва инновациялар. Халқаро илмий-амалий анжуман материаллари. 2-китоб / Масъул муҳаррирлар: Ж. Исмаилова, А. Исмаилов. – Тошкент: ЎзР ФА Ўзбекистон тарихи давлат музейи, 2022. PDF
Ғафур Ғулом ва Ойбек уй-музейларида мукаммал таъмирлаш ишлари олиб борилади // Маданий мерос агентлиги, 15.07.2025. gov.uz
Стало известно, когда музей Есенина в Ташкенте снова откроет двери для посетителей // Podrobno.uz, 17.09.2026. podrobno.uz
Дом-музей Юнуса Раджаби в Ташкенте закроют на реставрацию // Podrobno.uz, 2026. podrobno.uz
Во дворце Романовых в Ташкенте откроют филиал Государственного музея искусств // WE Project, 18.07.2026 (Муҳтор Ашрафий уй-музейи реставрацияси ҳақида). weproject.media
Абдулла Қодирий таваллудига 127 йил: адиб яшаган уйида хотира кечаси бўлиб ўтди // Kun.uz, 10.04.2021. kun.uz
Абдулла Қодирийнинг ҳовлиси нега ҳали ҳам музейга айлантирилмаган? // Kun.uz, 21.02.2018. kun.uz
Мемориальный дом-музей Файзуллы Ходжаева, Бухара // Orexca.com. orexca.com
Депутатлар Маданият вазирлигининг маданий мерос объектлари соҳасидаги ишидан норози // Kun.uz, 21.12.2018. kun.uz
License
Copyright (c) 2026 Дилобар Мирхусанова

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Art and Design: Social Science