Art and Design: Social Science

TEMURIYLAR DAVRI VA ZAMONAVIY TASVIRIY SAN’ATDA ALISHER NAVOIY VA HUSAYN BOYQARO OBRAZLARI TALQINI

SocioScience SocioScience; Nodira Ilhom qizi Mirjonova — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada Temuriylar Renessansi davrida shakllangan yuksak ilmiy, adabiy va badiiy muhit doirasida Sulton Husayn Boyqaro va Alisher Navoiy o‘rtasidagi ma’naviy hamkorlik masalasi yoritildi. Tadqiqotda Temuriylar davrining siyosiy va madaniy taraqqiyoti, Hirotning ilm-fan va san’at markaziga aylanish jarayoni hamda hukmdor va mutafakkir o‘rtasidagi do‘stlik va hamfikrlikning san’at rivojiga ta’siri tahlil qilindi.

Maqolada, ayniqsa, tasviriy san’at namunalarida - miniatyura va rangtasvir asarlarida Alisher Navoiy va Sulton Husayn Boyqaro siymosining badiiy talqini, ularning o‘zaro munosabatlari va davr ruhi qanday ifodalangani ko‘rib chiqildi.

Sa’dullayev, V. Kaydalov, A. Abdullayev, J. Umarbekov, N. Qo‘ziboyev va S. Abdullayev asarlari misolida tarixiy shaxslarning obrazlari orqali Temuriylar davriga xos ma’naviyat, ilm-fanga e’tibor va ijodkorlik muhitining aks etishi ochib berildi. Shuningdek, Alisher Navoiy portretlarining shakllanishi, Kamoliddin Behzod va Mahmud Muzahhib ijodining san’at tarixidagi o‘rni ilmiy jihatdan baholandi.

19-ASR OXIRI VA 20-ASR BOSHLARIDA OʻZBEKISTON VA MARKAZIY OSIYO XOREOGRAFIYASI

SocioScience SocioScience; Zebo Kamarbekovna Fazliyeva — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

O‘zbekiston va Markaziy Osiyoda raqs san’ati ming yillar davomida shakllanib, boy an’analar yaratgan. Ushbu tadqiqot 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida mintaqadagi xoreografiya rivojiga qaratiladi. Bu davr Markaziy Osiyoning an’anaviy raqslari zamonaviy sahna san’atiga o‘tish jarayoni boshlangan davrdir. Tadqiqotda O‘zbekiston va Markaziy Osiyo raqslarining nazariy tasnifi va tahlili, mashhur raqs turlari hamda taniqli xoreograflar misollari keltiriladi. Shuningdek, Markaziy Osiyoga qo‘shni va uzoq mintaqalardagi an’anaviy raqs janrlari bilan bog‘liqlik ham yoritiladi. Bu bilan mintaqa xoreografiyasining nafaqat mahalliy, balki global madaniy jarayonlardagi o‘rnini tushunish maqsad qilingan.

O‘ZBEK AN’ANAVIY MUSIQASIDA QASHQAR RUBOBI VA MAQOM SAN’ATI

Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Ushbu ilmiy maqolada o‘zbek an’anaviy musiqa madaniyatida muhim o‘rin tutgan Qashqar rubobi sozining kelib chiqishi, tarixiy taraqqiyoti, konstruktiv va tembr xususiyatlari hamda maqom san’atidagi badiiy-estetik vazifalari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada Shashmaqom, Farg‘ona–Toshkent maqom yo‘llari va Xorazm maqomlari doirasida Qashqar rubobining ijrochilik amaliyoti, lad-ohang tizimi bilan o‘zaro aloqasi hamda ansambl va yakkanavoz ijrodagi o‘rni ochib beriladi. Tadqiqot OAK talablari asosida olib borilgan bo‘lib, tarixiy manbalar, musiqashunoslik qarashlari va tahliliy xulosalarga tayangan.

SAHNA NUTQINING AKTYORLIK MAHORATIDAGI AHAMIYATI

SocioScience SocioScience; Xatira Juldikarayeva — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur mavzu sahna nutqining aktyorlik mahoratini shakllantirish va rivojlantirishdagi muhim o‘rnini yoritishga bag‘ishlangan. Sahna nutqi aktyorning ichki kechinmalari, obraz psixologiyasi va dramatik fikrni tomoshabinga aniq, ta’sirchan hamda ishonarli yetkazishning asosiy vositasi hisoblanadi. Unda nafaqat so‘zning mazmuni, balki tovushning ohangi, intonatsiya, ritm, pauza, nafas, urg‘u va artikulyatsiya kabi nutqiy unsurlar ham muhim ahamiyat kasb etadi.

“TASVIRIY SAN’AT KOMPOZITSIYASI VA UNING RIVOJLANISH TENDENSIYALARI”

Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada tasviriy san’atda kompozitsiyaning mazmun-mohiyati, uning asosiy maqsad va vazifalari, shakl va mazmun o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, kompozitsion vositalarning san’at asaridagi tutgan o‘rni ilmiy asosda tahlil qilinadi. Kompozitsiyaning tarixiy rivoji, klassik va zamonaviy yo‘nalishlardagi o‘zgarishlar, fazoviy idrok, perspektiva, ritm, dinamika va nisbat kabi qonuniyatlar haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, kompozitsiyaning yopiq va ochiq turlari, ularning san’at asari mazmunini ochib berishdagi roli misollar asosida yoritiladi. Maqola tasviriy san’at ta’limi jarayonida kompozitsiya fanining o‘quvchi ijodiy tafakkurini rivojlantirishdagi o‘rnini ilmiy tahlil qiladi.

AKMAL SAIDOV IJODIDA BADIIY TASVIR VA SAHNA YECHIMLARINING KONSEPTUAL ASOSLARI (“O‘ZBEK QIZI” BADIIY FILMI MISOLIDA)

SocioScience SocioScience; Gulnoz Mannob qizi Jalolova — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada O‘zbekiston kino san’atida yetakchi kino rassomlaridan biri Akmal Saidov ijodi san’atshunoslik va kino estetikasining nazariy tamoyillari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot rassomning badiiy tasvir va sahna yechimlariga bo‘lgan konseptual yondashuvi, makon, rang dramaturgiyasi, kompozitsiya va ramziy obrazlar orqali filmning g‘oyaviy-estetik mazmunini ochib berish uslublarini aniqlashga qaratilgan. “O‘zbek qizi” badiiy filmi misolida Akmal Saidov tomonidan yaratilgan dekoratsiya, kostyum, rekvizit va eskizlarning film badiiy yaxlitligini ta’minlashdagi roli ochib beriladi. Maqolada rassomning rejissyor va operator bilan ijodiy hamkorligi filmning vizual konsepsiyasini shakllantiruvchi muhim omil sifatida talqin qilinadi.

O‘ZBEK AN’ANAVIY MUSIQASIDA G‘IJJAK SOZI VA MAQOM SAN’ATI

SocioScience SocioScience; Ma’ruf Xalilov — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur ilmiy maqolada o‘zbek an’anaviy musiqasi, xususan maqom san’ati tizimida g‘ijjak sozining tarixiy shakllanishi, ijrochilik imkoniyatlari, lad-ohang xususiyatlari hamda maqom namunalaridagi badiiy-estetik o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. G‘ijjak sozining qadimiy ildizlari, uning turli maktab va uslublardagi talqini, ijrochilik texnikasi hamda maqom ansamblidagi vazifalari O‘zbekiston musiqiy merosi misolida yoritiladi. Maqola OAK talablari asosida tayyorlangan bo‘lib, unda tarixiy manbalar, musiqashunoslik qarashlari va tahliliy xulosalar keltiriladi.

ФЕНОМЕН БАНКОВСКИХ ГАЛЕРЕЙ В ЕВРОПЕ (культурные и институциональные основания формирования корпоративных художественных коллекций)

SocioScience SocioScience; Рузиева Саодат Анваровна — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

В статье рассматривается феномен банковских галерей как особой формы корпоративных культурных институтов. Анализируются причины инвестирования банков в искусство, социально-культурные функции корпоративных художественных коллекций, а также европейский опыт формирования и кураторского сопровождения банковских галерей на примере Deutsche Bank Art Collection, UniCredit Art Collection и CaixaForum. Обосновывается значение банковских галерей как элементов современной культурной инфраструктуры и инструментов музейного менеджмента.

TEATR SAN’ATINING JAMIYAT MADANIY HAYOTIDAGI AHAMIYATI

SocioScience SocioScience; Xatira Juldikarayeva — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Teatr san’atining jamiyat madaniy hayotidagi o‘rni juda muhim hisoblanadi. Bu borada respublikamizda qator ishlar amalga oshirilmoqda. Zero, teatr bu ibratxonadir, teatr insonlar uchun ko‘zgudir. Ushbu maqolada teatr san’atidagi o‘zgarishlar, islohotlar va ularning jamiyat rivojidagi ahamiyati xususida tahliliy ma’lumotlar keltiriladi.

INSОN ОVОZINING FIZIОLОGIK, АKUSTIK VА PSIXОLОGIK АSОSLАRI XОNАNDАLIK SАN’АTI

Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Ushbu mаqоlа xоnаndаlik sаn’аtidа insоn оvоzining murаkkаb fiziоlоgik, аkustik vа psixоlоgik jаrаyоnlаrini tаdqiq qilаdi. Tаdqiqоtdа diаfrаgmа, kо‘krаk vа bоsh tebrаntiruvchilаrning оvоz sifаti vа tembrgа tа’siri, nаfаs turining rоlini tаhlil qilinаdi. Shuningdek, insоnning jismоniy tuzilishi, ruhiy hоlаti, iqlim shаrоiti vа jinsiy fаrqlаr xоnаndаlik ijrоsigа tа’siri о‘rgаnilаdi. Tаdqiqоt nаzаriy vа аmаliy jihаtlаrni birlаshtirib, xоnаndаlik kаsbini о‘rgаnаyоtgаnlаr vа musiqiy tа’lim beruvchilаr uchun yо‘riqnоmа vаzifаsini bаjаrаdi.

ЎЗБЕК КИНО САНЪАТИДА РЕЖИССЁР ВА САҲНАЛАШТИРУВЧИ РАССОМ ҲАМКОРЛИГИ

SocioScience SocioScience; А.Ортиқов — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Ушбу мақолада ўзбек кино санъатида режиссёр ва саҳналаштирувчи рассом ҳамкорлигининг ўрни ва аҳамияти таҳлил қилинади. Фильм яратиш жараёнида режиссёрнинг ғоявий концепцияси ва саҳналаштирувчи рассомнинг визуал ечимлари ўзаро уйғун ҳолда асарнинг бадиий яхлитлигини таъминлаши ёритиб берилади. Мақолада миллий колорит, бадиий макон, саҳна безаги ҳамда визуал образларни яратишдаги ижодий ҳамкорлик масалалари ўзбек киноси мисолида кўриб чиқилади.

MUSIQIY TA’LIMDA NOTA MARKAZLASHUVI FENOMENI: OG‘ZAKI-ESHITISH TAFAKKURINING SIQILISHI VA PEDAGOGIK OQIBATLARI

SocioScience SocioScience — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada musiqiy ta’lim tizimida nota yozuvining ustuvor pedagogik vositaga aylanishi — nota markazlashuvi fenomeni musiqashunoslik va pedagogika nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda nota yozuvining og‘zaki-eshitish an’analariga ta’siri, ushbu jarayonning musiqiy tafakkur va ijro madaniyatiga ko‘rsatadigan oqibatlari ochib beriladi. Etnomusiqologik va nazariy manbalarga tayangan holda nota markazlashuvi natijasida eshitish xotirasi, improvizatsiya va variantlilikning cheklanishi ilmiy asoslanadi. Maqolada musiqiy ta’lim mazmunini qayta muvozanatlash, nota va og‘zaki transmissiya o‘rtasidagi nisbatni pedagogik jihatdan qayta ko‘rib chiqish bo‘yicha xulosalar beriladi.

MAQOMLAR — O‘TMISHNING ME’ROSI VA KELAJAK BOYLICHIDIR

SocioScience SocioScience; Dilshod Akmalov — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada o‘zbek mumtoz musiqa san’ati — maqomlarning milliy madaniyatdagi o‘rni, tarixiy ildizlari, pedagogik‑estetik ahamiyati va bugungi zamon hayotida maqomlarga bo‘lgan qiziqishning qayta tiklanish jarayoni tahlil qilinadi. Maqolada maqom san’atining musiqa nazariyasi, ijrochilik madaniyati hamda yosh avlodning madaniy meros bilan bog‘liqligini mustahkamlash masalalari ilmiy nazariy asosda yoritiladi. Shuningdek, maqomlarni tushunish va qadrlash ijtimoiy‑ma’naviy muhit, adabiyot mutolaasi va davlat siyosati bilan chambarchas bog‘liqligi ko‘rsatib o‘tiladi.

TURKIYADA AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI TARIXINING TADQIQ ETILISHI

SocioScience SocioScience; Shaxnoza Abduraximovna Miraliyeva — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Maqolada Turkiyada Amir Temur va temuriylar davri tarixining о‘rganilish jarayoni, ilmiy yо‘nalishlar va tadqiqot usullari tahlil qilingan. Turk tarixchilari va sharqshunos olimlarining asarlari asosida Amir Temur shaxsi, uning davlatchilik siyosati, harbiy yurishlari hamda temuriylar davridagi siyosiy, madaniy va ilmiy taraqqiyot masalalari yoritilgan. Turkiyada temuriylar merosiga berilgan baho, mavjud ilmiy yondashuvlar va ularning mintaqaviy hamda jahon tarixi nuqtai nazaridan ahamiyati ochib berilgan. Shuningdek, Turkiyada temuriylar davri tarixini chuqurroq anglashga hamda ushbu mavzudagi yangi tadqiqotlarni e’lon qilishga qaratilgan yirik anjuman va simpoziumlar haqida ham to‘xtalib o‘tilgan.

TEMURIYLAR TARIXI DAVLAT MUZEYINING ILMIY KONSEPSIYASI TAYYORLANISHI TARIXI

SocioScience SocioScience; Komiljon Alimdjanovich Yunusov — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Maqolada Amir Temur va temuriylar nomi tiklanishi, ularning xolis tarixi yoritilishiga bo‘lgan zarurat, mazkur zaruratdan kelib chiqqan holda alohida muzey tashkil etish g‘oyasi yuzaga kelgani, bu g‘oyani nazariy asosi sifatida konsepsiya tayyorlangani haqida arxiv ma’lumotlari asosida ma’lumot beriladi. Tadqiqot ishining davriy qamrovi 1994-1996-yillardan iborat bo‘lib, muzey konsepsiyasi qay tartibda ishlab chiqilgani, uning mazmun-mohiyati, konsepsiya ishlab chiqilishida qaysi olimlar ishtirok etgani haqida ma’lumotlar taqdim etiladi. Maqola tarixshunoslik va arxivshunoslik yo‘nalishida yozlgan bo‘lib, unda Temuriylar tarixi davlat muzeyi va uning ekspozitsiyasi barpo etilishi nazariy asoslari tahlil etiladi hamda muzeyning O‘zbekiston va jahon muzeylari orasidagi o‘ziga xoslik jihatlari ta’kidlanadi. Shuningdek, muzey konsepsiyasi va ekspozitsiyasini takomillashtirish bo‘yicha amalga oshirish mumkin bo‘lgan chora-tadbirlar xususida taklif va tavsiyalar beriladi.

BARQAROR MODADA ZAMONAVIY TEXNOLOGIK YECHIMLAR

Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Maqola moda sanoatidagi global ekologik muammolar, ishlab chiqarishning atrof-muhitga ta’siri, qayta ishlash (recycling), upcycling, texnologik innovatsiyalar va raqamli yechimlarning barqaror moda rivojidagi o‘rni va ahamiyati haqida ilmiy asoslangan xulosalar, barqaror modaning ilmiy-nazariy asoslari, ekologik omillari hamda sanoatni tubdan o‘zgartirayotgan zamonaviy texnologik yechimlar keng qamrovda yoritiladi.

“IPAK YOLLARIDA MO‘YQALAM BILAN”

SocioScience SocioScience; Narimon Sharipov — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Maqolada O‘zbekiston respublikasi san’at arbobi rassom Ortiqali Qozoqov ijodi haqidagi muallif fikrlari bayon qilinadi.

MODA SANOATIDA EKO-TEXNOLOGIYIK BURILISH: KOLLEKSIYALARDA BARQARORLIK VA FUTURISTIK SHAKLLAR TALQINI

Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada XXI asr modasida atrof muhit muammolari va zamonaviy texnologiyalar rivoji o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir, ushbu to‘qnashuvning liboslar dizaynidagi estetik, funksional va konseptual ifodasi tahlil qilinadi. Ekologik vaziyatning modaga kiritgan o‘zgarishlari, barqaror moda (sustainable fashion) tamoyillari, raqamli texnologiyalarning (3D-printing, smart-tikuv, virtual moda) dizayn jarayoniga ta’siri va ushbu ikki kuchning qarama-qarshiligi asosida yaratilgan kolleksiyalar misol sifatida keltiriladi.

DUTOR CHOLG‘USI VA MAQOM LADLARINING BADIIY INTONATSION XUSUSIYATLARI

Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada maqom dutor ijrochiligida lad-intonatsiyalarni anglash va o‘rgatish muammolari tahlil qilinadi. Talabalar tomonidan mikrointonatsiyalarni eshitish va ijro etishdagi qiyinchiliklar, notaga haddan tashqari tayanish va og‘zaki-amaliy an’ananing susayishi muammolarining sabab va oqibatlari o‘rganiladi. Shuningdek, maqom san’atini saqlash va zamonaviy pedagogik yondashuvlar orqali dutor ijrochiligini rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

ЗАМОНАВИЙ ЖАМИЯТДА РАССОМНИНГ МАВҚЕЪИ

SocioScience SocioScience; Хайрулло Собирович Қосимов — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Мақолада замонавий жамиятда рассомнинг мавқеи, дунёқараш, маънавий аҳлоқий ижодий аспектлар таъсирида Ўзбекистон рангтавирида реализм асосий база бўлиб шаклланганлиги, шахсий ишлаш методига эга бўлган классик рассомлар уни ўз ижоди билан тўлдириб келаётганлиги, мустақиллик йилларида реалистик йўналиш кекса ва ўрта авлод рассомларининг сермахсул ижодида намоён бўлганлиги келтирилган.

O‘ZBEK XALQ RAQSINING KELIB CHIQISHI VA TARIXIY RIVOJLANISHI

SocioScience SocioScience; Zebo Kamarbekovna Fazliyeva — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada o‘zbek xalq raqsining dastlabki ildizlari va shakllanish bosqichlari, turli tarixiy davrlardagi rivojlanish xususiyatlari hamda raqs san’atining nazariy asoslari tahlil qilinadi. Raqs tarixining har bir davriga xos o‘zgarishlar, ularning sabab va oqibatlari ilmiy-nazariy yondashuvda yoritib beriladi. Shuningdek, erkaklar va ayollar raqslarining shakllanishi hamda uslubiy farqlari, mamlakatimizdagi uch asosiy raqs maktabi (Farg‘ona, Buxoro va Xorazm)ning o‘ziga xos jihatlari, mashhur raqqoslar va ularning ijodiy merosi haqida so‘z yuritiladi.

HOFIZLIK SАN’АTIDА IJROCHINING SHАXSIY OVOZI, TEMBR VА NАFАS NАZORАTI: ILMIY TАHLIL

Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0000

Mаqolаdа hofizlik sаn’аti vа ijrochining shаxsiy ovozining rivojlаnishi, tembr vа nаfаs nаzorаti jаrаyoni ilmiy аsosdа tаhlil qilinаdi. Hofizlаrning ovoz texnikаsi, ulаrning nаfаs uslublаri vа ijro usullаri tаrixiy vа pedаgogik jihаtlаri bilаn ko‘rib chiqilаdi. Mаqolа turli mаnbаlаr vа аmаliy kuzаtishlаrgа tаyаngаn holdа, hofizlikdа tembrni shаkllаntirish vа nаfаsni boshqаrishning muhim omillаrini аniqlаydi.