Art and Design: Social Science

MAQOM IJROCHILIGIDA OG‘ZAKI AN’ANA VA NOTALASHTIRISH MUAMMOSI: USTOZ–SHOGIRD TIZIMI VA AKADEMIK MODEL

Salihova Muhabbat Jabbarovna Salihova Muhabbat Jabbarovna — 2026-05-04

Mazkur maqolada maqom ijrochiligida og‘zaki an’ana va notalashtirish jarayoni o‘rtasidagi metodologik va estetik tafovutlar tahlil qilinadi. Ustoz–shogird tizimi va akademik ta’lim modeli qiyosiy asosda o‘rganilib, ularning ijro amaliyotiga, intonatsion xususiyatlarga hamda badihaviylik darajasiga ta’siri aniqlanadi. Tadqiqot natijalari og‘zaki an’ana maqomning mikrointonatsion va individual talqin jihatlarini saqlashda muhim omil ekanini, notalashtirish esa repertuarni tizimlashtirish va saqlash vazifasini bajarishini ko‘rsatadi. Maqola yakunida maqom ijrochiligini rivojlantirish uchun integrativ o‘qitish modelini ishlab chiqish zarurati asoslanadi.

AMALIY SAN’AT, RANG TASVIR VA DIZAYN TA’LIM YO‘NALISHLARI TALABALARINI MULTIMEDIA ILOVALARIDAN FOYDALANIB O‘QITISH AFZALLIKLARI

Abdullayev Sharof Abdug‘afforovich Abdullayev Sharof Abdug‘afforovich — 2026-05-04

Ushbu maqolada amaliy san’at, rangtasvir va dizayn ta’lim yo‘nalishlari talabalarini o‘qitishda multimedia ilovalaridan foydalanishning afzalliklari yoritilgan. Zamonaviy ta’lim jarayonida multimedia vositalarining o‘rni ortib borayotgani, ayniqsa vizual san’at yo‘nalishlarida ularning ahamiyati tahlil qilingan. Maqolada multimedia ilovalari orqali o‘quv materiallarini vizual, eshitish va interaktiv shaklda yetkazish talabalarning ijodiy fikrlashi, tasavvur doirasi va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Shuningdek, rangtasvir va dizayn fanlarini o‘qitishda grafik dasturlar, animatsiya va video materiallardan foydalanish o‘quv jarayonining samaradorligini oshirishi, talabalarning fanlarga qiziqishini kuchaytirishi hamda mustaqil ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi o‘rni ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot natijasida multimedia ilovalari asosida tashkil etilgan ta’lim jarayoni an’anaviy o‘qitish usullariga nisbatan samaraliroq ekani xulosa qilinadi.

TABIIY-ILMIY KOLLEKSIYALARNI BOSHQARISH HAMDA EKSPOZITSION TALQIN ETISHNING INSTITUTSIONAL TRANSFORMATSIYASI

2026-05-04

Ushbu maqolada tabiiy-ilmiy muzey ashyolarini boshqarish va ularni ekspozitsion talqin etish jarayonlari Buxoro davlat muzey qo‘riqxonasi tarkibidagi tabiat bo‘limi kolleksiyalari misolida tahlil qilindi. O‘tkazilgan tadqiqot doirasida muzeydagi dastlabki kolleksiyalarning shakllanishi, invertarizatsiya jarayoni, saqlash, ilmiy tavsiflash hamda namoyish etish bosqichlari o‘zaro bog‘liqligi misollar orqali ochib berildi. Xususan tabiiy ashyolarni zamonaviy muzeyshunoslik yondashuvlari asosida talqin etishning ilmiy, ma’rifiy va madaniy ahamiyati yoritildi.

СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТНИНГ МУСИҚА ВА ҚЎШИҚЧИЛИКДАГИ ЎРНИ

Музаффар Сайфуллаев — 2026-05-07

Мазкур мақолада сунъий интеллект (СИ) технологияларининг мусиқа ва қўшиқчилик соҳасидаги ўрни, имкониятлари ва чекловлари таҳлил қилинади. Шунингдек, СИ орқали мусиқа яратиш жараёни, унинг ижодийликка таъсири, иқтисодий афзалликлари ва этик муаммолари кўриб чиқилади. Тадқиқот натижалари СИ инсон ижодини тўлиқ алмаштира олмаслигини, бироқ уни самарали тўлдирувчи восита сифатида хизмат қилишини кўрсатади.

COLORISTICS IN PAINTING: THE BALANCE OF WARM AND COOL COLORS

Ilhom Khalilov Ilhom Khalilov — 2026-05-04

Ushbu maqolada rangshunoslik (koloristika) tushunchasi, shuningdek, tasviriy san’atda iliq va sovuq ranglar o‘rtasidagi muvozanatning nazariy va amaliy jihatlari har tomonlama o‘rganiladi. Unda ranglarning psixologik ta’siri, fazoviy chuqurlikni yaratishdagi o‘rni va kompozitsiyadagi ahamiyati ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda ranglarning iliq va sovuq guruhlarga ajratilishi, ularning kontrasti va uyg‘unligi, shuningdek, ustunlik (dominanta), rang ohangi va to‘yinganlik kabi muhim koloristik omillar batafsil yoritib beriladi.

ТЕАТР САНЪАТИДА ТАСВИРИЙ ЕЧИМЛАР: ГЕОРГИЙ БРИМ ИЖОДИНИНГ УСЛУБИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ

Азатбай Юсупов Азатбай Юсупов — 2026-05-04

Мазкур мақолада 1970–1980-йилларда Ўзбекистон театр санъатида самарали фаолият юритган театр рассоми Георгий Бримнинг ижодий мероси таҳлил қилинади. Муаллиф томонидан рассомнинг саҳна безаги, декорация ва костюм яратишдаги ўзига хос услуби, бадиий тафаккури ва эстетик қарашлари кенг ёритилади. Шунингдек, Брим ижодида миллий ва замонавий анъаналар уйғунлиги, саҳнавий маконни ташкил этишдаги инновацион ёндашувлар ҳамда унинг Ўзбекистон театр санъати ривожига қўшган ҳиссаси илмий асосда тадқиқ этилади. Мақолада рассомнинг айрим машҳур спектакллар устидаги ишлари мисолида унинг ижодий изланишлари ва бадиий ечимлари таҳлил қилиниб, театр рассомчилигида тутган ўрни баҳоланади.

ART TASHKILOTLARINI RAQAMLASHTIRISHDA ZAMONAVIY AXBOROT TEXNOLOGIYALARINING O‘RNI

Berdiev Rustam Karjavovich Berdiev Rustam Karjavovich — 2026-05-04

Ushbu maqolada art tashkilotlar faoliyatini raqamlashtirish jarayonida zamonaviy axborot texnologiyalarining ahamiyati chuqur tahlil qilingan. Raqamli transformatsiya jarayonlari, ularning madaniy muassasalar boshqaruviga ta’siri, auditoriya bilan o‘zaro munosabatlarni rivojlantirishdagi o‘rni, ilmiy jihatdan asoslangan. SHuningdek, sohadagi muammolar va ularni bartaraf etish mexanizmlari ko‘rib chiqilgan.

MUALLIF QО‘G‘IRCHOG‘I – NOYOB SAN’AT ASARI

Mamura Umarxodjayeva Mamura Umarxodjayeva — 2026-05-04

Ushbu maqolada muallif qo‘g‘irchog‘i oddiy o‘yinchoq emas, balki muayyan ijodkorning qalbi, qo‘li va tafakkuri bilan yaratilgan, yagona nusxadagi noyob sanʼat asari ekanligi, u vizual va emotsional taʼsirga ega, turli materiallar va texnikalardan foydalanib, xarakter, kayfiyat va ichki dunyoni aks ettirishi yoritiladi.

AKTYOR TARBIYASIDA YETUKLIK VA INDIVIDUALLIK

Zamira Axmedova Zamira Axmedova — 2026-05-04

Maqolada bо‘lajak aktyorlarni tarbiyalash jarayonidagi ikki muhim omil — shaxsning ma’naviy-intellektual yetukligi hamda uning ijodiy individualligini saqlab qolish masalalari yoritilgan. K.S. Stanislavskiy tizimi va M. Chexov uslubiyati asosida aktyorning ichki va tashqi texnikasini muvofiqlashtirish yо‘llari kо‘rib chiqiladi.

XX ASRNING 40 – 90 - YILLARIDA MUZEY FAOLIYATINING TARIXIY VA NAZARIY ASOSLARI

Rustamov Davron Mukhamedovich Rustamov Davron Mukhamedovich — 2026-05-04

Mazkur maqolada XX asrning 40-90-yillarida O‘zbekistonda muzey ishining rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Ayniqsa, Ikkinchi jahon urushi yillarida muzeylar faoliyatining o‘ziga xos jihatlari, ularning mafkuraviy va siyosiy targ‘ibot markaziga aylanishi, fondlarni saqlash va boyitish borasidagi ishlari yoritilgan. Shuningdek, urushdan keyingi davrda muzeylar tarmog‘ining kengayishi, yangi ekspozitsiyalar tashkil etilishi, memorial muzeylarning ochilishi hamda ilmiy-ma’rifiy faoliyatning rivojlanishi masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijasida muzeylarning jamiyat hayotidagi o‘rni va ularning madaniy merosni saqlashdagi ahamiyati ochib berilgan.

INTERGENERATIONAL ARCHITECTURE FOR SUSTAINABILITY PREDICTION AND RESTORATION WITH AI

2026-05-04

This study explores how artificial intelligence (AI) can support inter‑generational sustainability in architecture by transforming the way we design, evaluate, and preserve the built environment. It focuses on three main roles of AI: generating low‑impact architectural solutions, predicting long‑term performance of buildings and cities, and restoring cultural heritage as a resource for future generations. AI-driven tools can rapidly propose and optimize design options for facades, layouts, and structures, reducing material use, energy demand, and operational emissions across a building’s life cycle. Predictive models enable architects and planners to anticipate energy consumption, climate risks, and patterns of human movement, helping shape resilient spaces that remain functional and inclusive over time. In heritage contexts, AI can reconstruct “digital twins” of damaged sites from scans and historical records, informing careful restoration and extending access to cultural memory. The paper also discusses how meaning, ethics, and responsibility evolve when AI becomes a co‑designer. It argues that while AI can improve efficiency and expand creative possibilities, inter‑generational sustainability still depends on human judgement, cultural understanding, and ethical oversight. Rather than replacing architects, AI should act as a partner that strengthens long‑term environmental and cultural stewardship in architectural practice.

TABIAT MANZARASI TASVIRINING RANGSHUNOSLIK FANI ASOSIDAGI TAHLILI

B. Ilyasov B. Ilyasov — 2026-05-04

Ushbu maqolada rassom tarbiyaviy jarayonida tabiat va ustaxona muhitlari o‘rtasidagi pedagogik muvozanat masalasi tahlil qilinadi. Rassomning qalb kechinmalari ijodiy jarayonning muhim tarkibiy qismi sifatida yoritilib, ularning badiiy tafakkur shakllanishidagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, zamonaviy raqamli texnologiyalar, ekologik san’at hamda ijodiy faoliyatning yangi shakllari vositasida tabiat bilan muloqot qilishning bugungi imkoniyatlari o‘rganiladi. Maqola pedagogik, falsafiy va san’atshunoslikka oid ilmiy adabiyotlarga tayangan holda yozilgan bo‘lib, amaliy tavsiyalar bilan boyitilgan.

PAINTING ART AND PATTERNS IN CENTRAL ASIA

N.E. Ismailova N.E. Ismailova — 2026-05-04

В статье анализируются формирование, этапы развития и художественные особенности живописи Центральной Азии. Освещаются композиционная структура и значение прикладного искусства геометрических (гирикс) и растительных (исламских) орнаментов, широко используемых в живописи. Также рассматриваются вопросы сохранения и развития этого вида искусства на основе наследия национальных живописных школ и мастеров.

ALEXA CHUNG: HAYOTI, IJODI VA O‘Z BRENDIGA ELTGAN YO‘L

Xolboyeva Ra’no Anvarovna Xolboyeva Ra’no Anvarovna — 2026-05-04

Ushbu maqolada Alexa Chungning hayot yo‘li, ijodiy faoliyati, o‘z moda brendini yaratish jarayoni jamlanib tahlil qilingan. Maqolada Alexa Chungning modellik, media, moda sohalaridagi faoliyati o‘zaro bog‘liqlikda o‘rganilib, shaxsiy brend shakllanish bosqichlari yoritiladi. Shuningdek, vizual, kommunikativ, madaniy va intellektual kapital tushunchalari asosida uning muvoffaqiyatga erishgan omillari o‘z izohini topadi. Maqolada Alexa Chung brendining yaratilishi va rivojlanish jarayoni hamda uchragan muammolar tahlil qilinadi. Maqola qisman bo‘lsada zamonaviy moda industriyasida shaxsiy brend yaratishning muhim jihatlarini ochib beradi.

O‘ZBEKISTONDA SAN’AT BOZORINING INSTITUTSIONAL SHAKLLANISHI: “BOZOR ILLYUZIYASI” KONSEPSIYASI ASOSIDA TAHLIL

Bahromova Guzal Miraliyevna Bahromova Guzal Miraliyevna — 2026-05-04

Mazkur maqolada o‘tish davri iqtisodiyoti sharoitida san’at bozori shakllanishining institutsional muammolari tahlil qilinadi va “bozor illyuziyasi” konsepsiyasi ilgari suriladi. Tadqiqot O‘zbekiston misolida san’at sohasida savdo va madaniy faollik mavjud bo‘lsada, u iqtisodiy institut sifatida to‘laqonli bozor mezonlariga javob bermasligini asoslaydi. Institutsional iqtisodiyot nazariyasi, bozor mexanizmi va madaniy iqtisodiyot yondashuvlari asosida uch bosqichli nazariy model ishlab chiqildi: madaniy maydon, bozor illyuziyasi va institutsional bozor. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda auksion amaliyoti, ekspertiza va raqamli kataloglash kabi institutlar shakllanayotgan bo‘lsa-da, narx mexanizmining tizimliligi, ikkilamchi bozorning keng qamrovi va professional vositachilikning barqarorligi hali to‘liq institutsional integratsiyaga erishmagan.